Gimp:
Onderwerpen:
GIMP: Kleuren modes - RGB Grayscale Indexed
Er bestaan verschillende manieren om kleuren te onthouden voor een computer. Gimp ondersteunt er daarvan momenteel drie: RGB, Grayscale, en Indexed. Een vierde belangrijke manier om kleuren te onthouden is CMYK, wat vooral belangrijk is voor drukkerijen. Als je thuis toevallig een drukkerij hebt staan, is Gimp misschien niet voor jou geschikt aangezien GIMP nog geen CMYK kan. Als je Gimp gebruikt voor websites e.d., heb je geen CMYK nodig, dus dan hoef je je daar helemaal geen zorgen over te maken. In de volgende major release van de Gimp gaat het hele kleurensysteem opnieuw gemaakt worden, en zal CMYK ondersteund worden. | Hoe zien we met welk kleurensysteem onze huidige afbeelding werkt? Dit kan je zien in de titelbalk van de afbeelding, waar zijn bestandsnaam en grootte te zien is. |
 | Het is ook mogelijk om van kleurenmodus te veranderen: als we nu in het menu "Image">"Mode" "Grayscale" kiezen, zal de Gimp de afbeelding omzetten naar de kleurenmodus die we gekozen hebben, in dit geval Grayscale. |
 |
In de titelbalk staat nu "Grayscale" in plaats van RGB, wat wil zeggen dat deze afbeelding zijn kleurwaarden nu onthouden wordt met de mode genaamd "Grayscale". We zien dat onze afbeelding geen kleuren meer bevat, maar enkel grijswaarden. Hou er rekening mee dat omzetten naar een andere kleurenmode gegevens over de kleuren kan doen verliezen, wat in dit voorbeeld het geval is: vroeger wisten we van elk puntje van de afbeelding welke kleur die had, nu weten we enkel nog hoe donker of licht die is. |
 |
Stel we gaan nu naar het menu "Image">"Mode">"RGB". Dan wordt onze afbeelding omgezet naar RGB. Links hiervan zien we het resultaat, en we zien braafjes "RGB" staan in de titelbalk. Maar: we zien geen kleuren? RGB kan toch wel kleuren onthouden? Als je snapt hoe dit komt (het is heel logisch en niet zo moeilijk) snap je goed wat er gebeurt, voor wie het nog niet snapt een woordje uitleg: Vanaf dat we onze afbeelding naar Grayscale hadden omgezet, weten we enkel nog de grijswaarden van de afbeeldingen, en weten we dus niet meer wat rood en groen is. Als we dat nu gaan omzetten naar RGB, zetten we enkel de grijswaarden om. We kunnen geen kleuren omzetten, want die weten we gewoonweg niet, want Grayscale kan geen kleuren onthouden. Dit klinkt allemaal heel logisch (indien niet: sorry dat ik het slecht uitleg), maar toch blijkt het keer op keer dat mensen dit niet begrijpen als ze PNG vergelijken met GIF, hierover later meer. |
 | OK, we heropenen terug onze originele afbeelding in kleur in RGB, en we gaan eens zien wat die Indexed nu is. Dus we gaan naar het menu "Image">"Mode">"Indexed". Dan krijgen we een dialoogvenstertje te zien. Hoe werkt Indexed? Afbeeldingen die in Indexed mode onthouden worden, bevatten een palette. Dit is een lijst van welke kleuren in die afbeelding voorkomen. Er wordt in zo een palette bijvoorbeeld onthouden: "kleur 0: rood; kleur 1: lichtblauw; kleur 2: wit; " enz. Van elke pixel (puntje) van de afbeelding wordt onthouden welk nummer van de palette ze als kleur heeft. Wat er in dit dialoogvenster gevraagd wordt is wat voor palette de afbeelding moet gaan hebben. Met de standaard optie, "Generate Optimum Palette", maakt Gimp zelf een palette die zo goed mogelijk overeenkomt met de kleuren die in de afbeelding aanwezig zijn. Als je bijvoorbeeld "Use black and white (1-bit) palette" kiest, gaat de palette maar uit twee kleuren bestaan: wit en zwart. Een palette kan je ook zelf tekenen, hierover later meer. |
 | Als we nu "Generate optimum palette" kiezen en OK klikken, krijgen we mooi een afbeelding met "Indexed" in de taakbalk te zien. Op het eerste zicht zien we niet eens veel verschil (ook al weten we nu dat het onder de motorkap heel anders werkt), maar als we even inzoomen, zien we dat er een duidelijk kwaliteitsverlies is. Hoe komt dit?Een palette heeft een beperkt aantal kleuren, namelijk 256. Nu is het probleem dat onze originele afbeelding veel veel veel meer dan 256 kleuren bevat. Maar: indexed kan maar 256 kleuren onthouden. Dus is er kwaliteitsverlies. "Kwaliteitsverlies" klinkt negatief, maar heeft ook zo zijn voorbeelden: we kunnen afbeeldingen veel kleiner opslaan met kwaliteitsverlies. Kwaliteitsverlies betekent dat er gegevens weggelaten worden (in dit geval kleuren want we beperken ons tot 256 kleuren), en als je minder gegevens moet opslaan, is het logisch dat je bestand kleiner wordt. Het heeft dus voor- en nadelen. Nu we weten wat kleurenmodes zijn en hoe ze werken, is het interessant om te weten welke bestandsformaten welke kleurenmodes kunnen opslaan. Ik ga me beperken tot GIF en PNG: GIF kan enkel indexed opslaan. Dit heeft dus een 256-kleurenlimiet als gevolg, maar ook dat GIF vaak kleine bestanden opslaat. PNG kan zowel RGB, Grayscale als Indexed opslaan. En dit zorgt voor veel misverstanden: een afbeelding in RGB is uiteraard groter dan een afbeelding in Indexed. Daarom dat GIF vaak onterrecht "altijd kleiner" wordt genoemd dan een PNG, omdat de GIF altijd in Indexed wordt opgeslaan, en dit wordt dan vergeleken met een RGB PNG, wat natuurlijk een heel onrechtvaardige vergelijking is, net zoals het onrechtvaardig is om een wielrenner in bergop te vergelijken met een wielrenner in bergaf en dan te concluderen dat de wielrenner in bergaf sneller gaat en dus een betere wielrenner is. Voor meer informatie over afbeeldingen-bestandsformaten zie de pagina over GIF, PNG en JPG. |
 | Na deze intermezzo wordt het tijd om eens te kijken naar de palette-bewerker. Deze kan je openen in het menu "Dialogue">"Colourmap" (of vie één van de andere manieren van GIMPs interface). Hierin zien we een bonte verzameling kleurtjes, ten minste als we een Indexed afbeelding open hebben staan. Als je op een kleur klikt kan je zijn nummertje zien ("Colour Index"), wat voor kleur het is (in "HTML notation", dit is een manier om kleuren op te schrijven), en als je op de knop linksonderaan klikt, kan je de kleur die je aangeklikt hebt veranderen. Als je op het plusje klikt rechtsonderaan, kan je een kleur toevoegen. Tenminste, als je nog geen 256 kleuren in je palette hebt staan want meer kunnen er niet in. Als je op een kleur klikt in de colourmap, stel je die in als voorgrondkleur. |
 | Als je een colourmap zoals deze hier links te zien krijgt, wil dat zeggen dat je de colourmap van een afbeelding wil laten die niet Indexed is. Als je wel een Indexed afbeelding open hebt, maar toch zo een colourmap ziet, en ook een RGB of Grayscale afbeelding open hebt, kan het zijn dat hij de colourmap van die RGB of die Grayscale afbeelding wil laten zien ipv jouw Indexed. Gewoon even je Indexed afbeelding aanklikken lost dit op. |
 | Als je een nieuwe afbeelding maakt, laten we zeggen een volledig witte, en die omzet naar Indexed met "Generate optimum palette", is het onmogelijk om er in te tekenen. Het lijkt wel alsof het penseel en het potlood niets doen. Dit komt omdat je palette dan enkel uit 1 kleur bestaat, namelijk wit. En aangezien je bij Indexed afbeeldingen enkel kleuren uit de palette kan gebruiken, kan je in feite enkel met wit tekenen, en heel de afbeelding is al wit. De oplossing is een kleur toe te voegen in de palette. |
 | Als je een afbeelding opslaat in een bestandsformaat (GIF, JPG, ...) die de mode die je op het moment gebruikt, niet ondersteunt, vraagt de Gimp of hij het even mag omzetten naar een andere mode. Deze omzetting verandert de afbeelding waarin je aan het werken bent niet, dus als je bvb een RGB afbeelding opslaat als .GIF gaat Gimp vragen of hij naar Indexed of Grayscale mag omzetten. Als je Indexed kiest, en daarna verderwerkt in je afbeelding, is je afbeelding nog steeds RGB. Die omzetting is dus bij wijze van spreken "tijdelijk om op te kunnen slaan". |
 | Om af te sluiten wil ik even zeggen dat niet alle tools werken met alle kleurenmodes. De blend-tool bijvoorbeeld, werkt niet met Indexed.Opmerking: de error hier links krijg je te zien als je in Gimp 2.2 probeert de blend-tool te gebruiken in een indexed-afbeelding. In Gimp 2.4 krijg je een error onderaan in de statusbalk: "Blend does not operate on indexed layers". |
Copyright © 2005 Willem Penninckx. Alle rechten voorbehouden.
Overname van deze tekst is verboden.
Volgende pagina: Animated GIF